6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) md.573’te limited şirketi meydana getiren üç ana unsur düzenlenmiştir. Maddeden yola çıkarak limited şirketin tanımı, “bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesinin belirli olduğu ve bu sermayesinin esas sermaye paylarının toplamından oluştuğu, ortaklarının şirket borçlarından sorumlu olmadığı, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlü olduğu, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulan şirket” olarak yapılabilecektir.

      Limited şirketler, yasal düzenlemelere aykırı olmamak kaydıyla her çeşit ekonomik amaç ve konu için kurulmaktadır. Ekonomik amaç ile anlatılmak istenen ise kazanç elde etmektir.

     Bu çalışmamızda, limited şirket kurmak isteyen kişilerin izlemesi gereken prosedür izah edilmiştir.

1. GENEL OLARAK

    Limited şirketler üç farklı şekilde kurulabilmektedir. Buna göre limited şirketler;

• Yeni kuruluş şeklinde (TTK md.573-588) kurulabilecektir. Burada, limited şirket kurmak isteyen kurucu ya da kurucular, kanuna uygun olarak düzenledikleri, sermayenin tamamını ödemeyi şartsız bir şekilde taahhüt ettikleri, ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzaladıkları esas sözleşmede, limited şirket kurma iradelerini açıklayarak yeni bir limited şirket kurmaktadırlar.
• Birleşme yoluyla (TTK md.136 vd.) kurulabilecektir. Burada, bir şirketin başka bir şirketi devralması (devralma yoluyla birleşme) yoluyla bir limited şirket kurulabilecekken iki farklı şirketin bir araya gelerek üçüncü yeni bir şirket çatısında birleşmesi (yeni kuruluş şeklinde birleşme) ile de kurulabilecektir. 
• Bölünme yoluyla (TTK md.159 vd.) kurulabilecektir. Burada, bir şirketin tüm malvarlığı bölünerek başka şirketlere devredilerek (tam bölünme) bir limited şirket kurulabileceği gibi, bir şirketin malvarlığının bir ya da birden fazla bölümü bölünerek başka bir şirkete devredilmesiyle de (kısmi bölünme) bir limited şirket kurulabilecektir.
• Tür değiştirme yoluyla (TTK md.180 vd.) kurulabilecektir.

   Yeni kuruluş yoluyla bir limited şirket kurmak esasen yeni kuruluş yoluyla bir anonim şirket kurmak ile benzerlikler taşısa da aralarında bazı farklılıkların mevcut olduğunu belirtmek gerekir. Bu farklılıklar kısaca aşağıdaki şekildedir[1];

• Limited şirketlerde, kurucu ya da kurucuların, kanuna uygun olarak düzenledikleri ve sermayenin tamamını ödemeyi şartsız bir şekilde taahhüt ettikleri esas sözleşmeyi, ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş bir personelin huzurunda imzalamaları yeterli olup anonim şirketlerden farklı olarak imzaların noterce onaylanmasına gerek yoktur.
• Bir limited şirketin kuruluşunda, esas sözleşme ile aksi kararlaştırılmamışsa, nakden taahhüt edilen esas sermaye paylarının hiçbir kısmının ödenmesi zaruri değildir, ancak şirketin tescilinden itibaren 24 ay içerisinde esas sermayenin tamamının ödenmesi gereklidir.

   Bir limited şirketin “yeni kuruluş” yöntemiyle kurulabilmesi için üç farklı yol söz konusu olup bunlardan ilki “ani kuruluş”, ikincisi “nakdi kuruluş” ve sonuncusu ise “nitelikli kuruluş” olarak belirtilmiştir. Aşağıda bu kuruluş türleri detaylandırılmıştır.

1. Ani Kuruluş

   Bu kuruluş türünde kurucular sermayenin tamamını taahhüt ederler. Anonim şirketlerin aksine, limited şirketlerde halka arz edilmek üzere pay taahhüdü söz konusu değildir[2].

2. Nakdi Kuruluş

   Nakdi kuruluştan bahsedebilmek için sermayenin tamamı nakit olarak taahhüt edilmiş olmalıdır. Bu kuruluş türünde, esas sözleşmede tescilden evvel tamamının ya da bir kısmının ödenmesi zorunlu hale getirilmemişse, payların itibari değeri şirketin tescilinden itibaren 24 ay içerisinde ödenmelidir. Nakit sermaye yalnızca paradan meydana gelmektedir ve alacak bedelleri ile kıymetli evraklar nakit sermaye olarak kabul edilmemektedir[3].

3. Nitelikli Kuruluş

   Nitelikli kuruluş, şirket kazancından kuruculara özel menfaat sağlanması, kuruluşta ayni sermaye getirilmesi ve kuruluş esnasında bir işletmenin ya da aynının devralınması hallerinde söz konusu olacaktır[4]. Bu kuruluş türünde, limited şirket kurucularının getireceği ayni sermayenin türü, niteliği, ayni sermayeye biçilen değer ve karşılık olarak belirlenen esas sermaye payları limited şirketin esas sözleşmesinde mutlaka belirtilmelidir[5].

   Kuruculara özel menfaat sağlanması, kuruluşta ayni sermaye getirilmesi ve kuruluş esnasında bir işletmenin ya da aynının devralınması hallerinde anonim şirketlerde geçerli olan esaslar limited şirketlerde de uygulama alanı bulacaktır.

2. KURUCULAR

  Limited şirketlerde kurucu sıfatına sahip olabilmek için, şirketin kuruluşunda pay taahhüt ederek şirket esas sözleşmesini bizzat ya da yasal bir temsilci aracılığı ile imzalamak gerekmektedir[6]. Limited şirketin kurucu ortakları, hak ehliyetine sahip olan gerçek veya tüzel kişi, Türk vatandaşı veya yabancı uyruklu kişilerden oluşabilecektir[7].

3. KURULUŞ AŞAMALARI
   1. Şirket Esas Sözleşmesinin Hazırlanması ve İmzalanması

   TTK md.575, bir limited şirketin esas sözleşmesinin geçerli olabilmesini bazı şartlara bağlamış olup buna göre esas sözleşme yazılı şekilde düzenlenmeli, zorunlu kayıtlara esas sözleşmede yer verilmeli ve sözleşme tüm kurucular tarafından ticaret sicil müdürlüğünün yetkilendirdiği bir personelin huzurunda imzalanmalıdır.

1. 1. 1. Yazılı Şekil Şartı

  Limited şirket esas sözleşmesi Türkçe oluşturulmalı ve yazılı olmalıdır. Esas sözleşmenin sözlü olması mümkün olmayıp sözlü sözleşmenin ticaret sicilde tescili de söz konusu olamayacaktır[8]. Yazılı olarak oluşturulan esas sözleşme, tüm kurucular tarafından ticaret sicil müdürlüğünün yetkilendirdiği bir personelin huzurunda imzalanmalıdır[9].

1. 1. 2. Ticaret Sicil Müdürlüğü Tarafından Yetkilendirilmiş Personel Huzurunda İmza Atılması

   Limited şirket esas sözleşmesinin yazılı şekilde yapılmasının sonrasında kurucular tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalanması şarttır (TTK md.575/1).  Limited şirketin kuruluşunda, şirket sözleşmesini ihtiva eden kâğıtlardan değerli kâğıt bedeli alınmaz (TTK md.575/2).

   Limited şirket sözleşmesinin kurucular tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalanmasından sonra, sicil müdürü tescil için aranan kanuni şartların var olup olmadığını inceleyecektir (TTK md.32/1). Bu incelemede, şirket sözleşmesinin, emredici hükümlere aykırı olup olmadığı ve söz konusu sözleşmenin kanunun bulunmasını zorunluluk olarak öngördüğü hükümleri içerip içermediği kontrol edilecektir (TTK md.32/2). Tescil edilecek hususların gerçeği tam olarak yansıtmaları, üçüncü kişilerde yanlış izlenim yaratacak nitelik taşımamaları ve kamu düzenine aykırı olmamaları şarttır (TTK md.32/3). Bu şartlara uymayan bir hususu haber alan sicil müdürü, limited şirket kurucularını, belirleyeceği uygun bir süre içinde kanuni zorunluluklarını yerine getirmeye veya o hususun tescilini gerektiren sebeplerin bulunmadığını ispat etmeye çağırır (TTK md.33/1).

1. 1. 3. Sözleşmede Bulunması Zorunlu Kayıtlar

   Limited şirketlerin esas sözleşmelerinde bulunması zorunlu olan kayıtlar TTK md.576’da açıkça belirtilmiştir. İlgili düzenlemeye göre;

a) Şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunduğu yer

b) Esaslı noktaları belirtilmiş ve tanımlanmış bir şekilde, şirketin işletme konusu

c) Esas sermayenin itibarî tutarı, esas sermaye paylarının sayısı, itibarî değerleri, varsa imtiyazlar, esas sermaye paylarının grupları

d) Müdürlerin adları, soyadları, unvanları, vatandaşlıkları

e) Şirket tarafından yapılacak ilanların şekli

esas sözleşmede bulunması zorunlu olan kayıtlardandır.

   Ticaret Unvanı: Ticaret unvanında şirketin işletme konusu muhakkak belirtilmelidir ve unvanda “Limited şirket” ibaresinin yer alması gereklidir [10].

  Merkez: Limited şirketin merkezinin neresi olduğu hususunun da esas sözleşmede muhakkak belirtilmesi gereklidir. Burada merkezden kasıt, limited şirketin kanuni yerleşim yeri olup şirketin merkezi ile adresinin aynı olması zorunlu değildir[11].

 İşletme Konusu: Limited şirketler kanunen yasaklanmamış her alanda faaliyet gösterebilecek olup işletmenin amaç ve konusunun ne olduğuna esas sözleşmede yer verilmesi mecburidir[12].

  Sermaye: Limited şirketlerde taşınır-taşınmaz mal, hak, patent, alacak, para vb. malvarlığı değerlerinin sermaye olarak konulabilmesi mümkündür[13]. TTK md.580’de limited şirketlerin esas sermayesi en az onbin Türk Lirası olarak belirlenmiş olup bu tutarın Cumhurbaşkanınca on katına kadar artırılabileceği düzenlenmiştir. TTK md.581 düzenlemesi gereğince ise, üzerlerinde sınırlı ayni bir hak, haciz veya tedbir bulunmayan; nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen, fikrî mülkiyet hakları ile sanal ortamlar ve adlar da dâhil, malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar ise sermaye olamaz.

1. 1. 4. Esas Sözleşmede Öngörülmüş Olmaları Halinde Ortaklar İçin Bağlayıcı Olan Hususlar

   Diğer yandan, esas sözleşmede öngörülmüş olmaları halinde, ortaklar için bağlayıcı olan hususlar da mevcut olup bu hususlar da TTK md.577’de belirtilmiştir. İlgili düzenleme gereği;

a) Esas sermaye paylarının devrinin sınırlandırılmasına ilişkin kanuni hükümlerden ayrılan düzenlemeler

b) Ortaklara veya şirkete, esas sermaye payları ile ilgili olarak önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları tanınması

c) Ek ödeme yükümlülüklerinin öngörülmesi, bunların şekli ve kapsamı

d) Yan edim yükümlülüklerinin öngörülmesi, bunların şekli ve kapsamı

e) Belirli veya belirlenebilir ortaklara veto hakkı veya bir genel kurul kararının oylanması sonucunda oyların eşit çıkması hâlinde bazı ortaklara üstün oy hakkı tanıyan hükümler

f) Kanunda ya da şirket sözleşmesinde öngörülmüş bulunan yükümlülüklerin hiç ya da zamanında yerine getirilmemeleri hâlinde uygulanabilecek sözleşme cezası hükümleri

g) Kanuni düzenlemeden ayrılan rekabet yasağına ilişkin hükümler

h) Genel kurulun toplantıya çağrılmasına ilişkin özel hak tanıyan hükümler

ı) Genel kurulda karar almaya, oy hakkına ve oy hakkının hesaplanmasına ilişkin kanuni düzenlemeden ayrılan hükümler

i) Şirket yönetiminin üçüncü bir kişiye bırakılmasına ilişkin yetki hükümleri

j) Bilanço kârının kullanılması hakkında kanundan ayrılan hükümler

k) Çıkma hakkının tanınması ile bunun kullanılmasının şartları, bu hâllerde ödenecek olan ayrılma akçesinin türü ve tutarı

l) Ortağın şirketten çıkarılmasına ilişkin özel sebepleri gösteren hükümler

m) Kanunda belirtilenler dışında öngörülen sona erme sebeplerine dair hükümler

esas sözleşmede öngörülmüş olmaları halinde, ortaklar için bağlayıcıdırlar.

1. 2. Ön Ortaklığın Meydana Gelmesi

TTK md.585’e göre; bir limited şirkette,

• Kurucuların, şirket esas sözleşmesinde bir limited şirket kurma iradelerini açıklamaları,
• Sermayenin tamamını kayıtsız ve şartsız taahhüt etmeleri,
• Nakit kısmının en az yüzde yirmibeşini ödemeleri,

ile birlikte ön ortaklık kurulacaktır[14].

   Ancak şirketin ön ortaklığının kurulması ile tescil edilerek tüzel kişilik kazanması arasında geçen zamanda şirket tescili için gerekli olan işlemlerin yapılması gerekmektedir[15]. 

   Buna göre, ayni sermaye ile devralınacak işletme ve ayınlara değer biçilmesi gerekmektedir. Buna ilişkin düzenleme TTK md.578’de yer almakta olup ilgili yasa maddesi limited şirketlerde ayni sermaye konulması ve kuruluş aşamasında bazı işletme ve ayınların devralınması hususunda anonim şirket düzenlemelerinin uygulanacağını belirtmiştir. Bu konuya ilişkin anonim şirket düzenlemesi ise TTK md.343’te yer almaktadır. Düzenlemeye göre; konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmelere ve ayınlara, şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanan bilirkişilerce değer biçilecektir. Değerleme raporunda, uygulanan değerleme yönteminin somut olayın özellikleri bakımından herkes için en adil ve uygun seçim olduğu; sermaye olarak konulan alacakların gerçekliğinin, geçerliğinin ve TTK md.581’e uygunluğunun belirlendiği, tahsil edilebilirlikleri ile tam değerleri; ayni olarak konulan her varlık karşılığında tahsis edilmesi gereken pay miktarı ile Türk Lirası karşılığı, tatmin edici gerekçelerle ve hesap verme ilkesinin icaplarına göre açıklanacaktır. Bu rapora kurucular ve menfaat sahipleri itiraz edebilecektir ancak mahkemenin onayladığı bilirkişi kararı kesin nitelik taşımaktadır.

1. 3. Tescil ve İlan

  TTK md.586 düzenlemesine göre; şirket sözleşmesinin yasanın öngördüğü şekilde düzenlenmesinden sonra, tescil için, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret siciline başvurulması gerekmektedir. Başvuru, müdürlerin tümü tarafından imzalanır. Başvuruya eklenmesi gereken belgeler aşağıdaki gibidir:

• Şirket sözleşmesinin onaylanmış bir örneği
• Yerleşim yerleri de gösterilerek şirketi temsile yetkili kişileri ve denetçinin   seçimini gösterir belge

Dilekçede ise aşağıdaki kayıtların yer alması gereklidir:

• Bütün ortakların adları ve soyadları veya unvanları, yerleşim yerleri, vatandaşlıkları
• Her ortağın üstlendiği esas sermaye payı ve ödediği toplam tutar
• İster ortak ister üçüncü kişi olsun, müdürlerin adları ve soyadları veya unvanları
• Şirketin ne suretle temsil edileceği

TTK md.587 düzenlemesine göre; limited şirket sözleşmesinin tamamı, kurucuların imzalarının ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalandığı tarihi izleyen otuz gün içinde, şirketin merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur.

Maddenin devamında ise Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayınlanması gereken hususlar sıralanmış olup bunlar aşağıdaki gibidir:

• Şirket sözleşmesinin tarihi
• Şirketin ticaret unvanı ve merkezi
• Esas noktaları belirtilmiş ve tanımlanmış şekilde şirketin işletme konusu; şirket sözleşmesinde bu konuda bir hüküm varsa, şirketin süresi
• Esas sermayenin itibarî değeri
• Gerçek kişi ortağın adı ve soyadı, yerleşim yeri, tüzel kişi ortakların unvanı, merkezleri ve her ortağın üstlendiği esas sermaye payları
• Ayni sermayenin konusu ve bu tür sermayenin karşılığında verilecek esas sermaye payları; bir aynın devralınması hâlinde ilgili sözleşmenin konusu, sözleşmenin karşı tarafı, şirketin borçlandığı karşı edim; özel menfaatlerin içerik ve değeri
• Öngörülmüş ise, intifa senetlerinin sayısı ve bunlara sağlanan hakların içeriği
• Müdürlerin ve şirketi temsile yetkili diğer kişilerin adları, soyadları veya unvanları ve yerleşim yerleri
• Temsil yetkisinin kullanılma şekli
• Denetçinin yerleşim yeri, merkezi, varsa ticaret siciline tescil edilmiş şubesi
• Şirket sözleşmesinde öngörülmüş bulunan imtiyaz, ek yükümlülük veya yan edim yükümlülükleri, esas sermaye payları ile ilgili önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları
• Şirket tarafından yapılacak olan ilanların şekli, türü ve şirket sözleşmesinde bu konuda bir hüküm bulunduğu takdirde, müdürlerin ortaklara ne şekilde bildirimde bulunacakları

 

Limited şirket ticaret sicile tescil ile artık tüzel kişiliğini kazanacaktır (TTK md.588/1). Tüzel kişiliğin kazanılması için ilana gerek olmayıp tescil yeterlidir. Tam da bu nedenden dolayı tescil işlemi kurucu nitelikte bir işlem, ilan ise açıklayıcı nitelikte bir işlem olarak kabul edilmektedir[16].